Blog
  • Main page
13
03
2019

Trening – umiejętności techniczne

Doskonalenie posiadanych i nabywanie nowych umiejętności technicznych uwarunkowanie jest procesem kształtowania nawyku czuciowo-ruchowego, który stanowi podstawę aktu ruchowego stanowiącego daną technikę.

Nawyk czuciowo-ruchowy – jest automatycznym aktem ruchowym kształtowanym poprzez powtarzanie i opartym o mechanizmy neurofizjologiczne, w tym torowania i kształtowania się łuku odruchowego.

Nawyk czuciowo-ruchowy pozwala na uzyskiwanie z góry przewidzianych działań i ich wyników z dużą precyzją, pewnością oraz minimalna stratą czasu i energii. Nawyk czuciowo-ruchowy ma podłoże odruchowo-warunkowe i kształtuje się zgodnie z prawami rządzącymi utrwalaniem związków czasowych między ośrodkami czuciowymi i ruchowymi, gdzie jedyną drogą powstawania, rozwijania i późniejszej automatyzacji danego ruchu jest proces systematycznego ćwiczenia ruchowego. Podstawą rozwoju nawyku czuciowo-ruchowego są odruchy wrodzone jak również zbór wszystkich nabytych odruchów warunkowych jak i nabytych.

Nawyk ruchowy odzwierciedla pewien wzór ruchowy, który może się składać z elementarnych ruchów jak i całych aktów ruchowych, tworząc tym nowy związek czaso-przestrzenny (nowy nawyk ruchowy).

Z punktu widzenia neurofizjologicznego nawyk ruchowy jest wzorem, zawartych w układzie nerwowym centralnym, związków koordynacji między ośrodkiem czuciowym i ruchowym.

W związku z umiejscowieniem nawyku czuciowo-ruchowego w centralnym układzie nerwowym obserwuje się silny wpływ na jego tworzenie (oprócz systematycznych ćwiczeń) takich czynników jak jasność obrazu (wyobrażenie ruchu będącego), koncentracji uwagi na danym zadaniu ruchowy, także posiadanym zasobie nabytych nawyków ruchowych. Dodatkowo proces uczenia (nabywania) kolejnego aktu ruchowego (nowego nawyku) jest powiązany ze stanem podniet zewnętrznych towarzyszących uczeniu się. Powiązanie to jest odwrotnie proporcjonalne, co sprawia, że im większe jest oddziaływanie zewnętrznych bodźców zakłócających, tym proces uczenia jest dłuższy i mniej trafny.

 

Dodatkowo nawyki czuciowo-ruchowe ulegają czasowej degradacji, wygaśnięciu w sytuacji braku powtarzania. Te cechy nawyku czuciowo-ruchowego rzutują na pracę trenera w taki sposób, że kształtując nowe zadania techniczne nie można zapomnieć o powiększaniu zasobu podstawowych nawyków stanowiących podstawę dla nowego nawyku, systematycznym i świadomym powtarzaniu uczonego ruchu oraz systematycznym powtarzaniu czynności kompleksowych mających zapobiec wygaśnięciu oraz mającym za zadanie wpłynąć na umiejętność kompleksowego łączenia nawyków ruchowych w cały duży akt ruchowy, który również może stać się nowym złożonym nawykiem ruchowym (taka zależność wpływa na fakt nauczania od podstawowych nawyków ruchowy poprzez bardziej złożone do najtrudniejszych łącznie z różnego typu modyfikacjami sytuacyjnymi oraz, z drugiej strony, nie można zapomnieć o kompleksowych formach przy nauczaniu podstawowych nawyków, co ma być podłożem pod umiejętność swobodnego łącznia nawyków. Nawyk czuciowo-ruchowy w zależności na interakcję ze środowiskiem zewnętrznym dzieli się na:

Zamknięty, – w którym wykonywane zadanie ruchowe polega na wykonaniu jak najbardziej zbliżonym do wzorca technicznego. Proces kształtowania oparty jest głównie na wyuczeniu określonego wzorca ruchowego, na który czynniki zewnętrzne mają ograniczony wpływ. Otwarty, – w którym określone zadanie ruchowe stanowiące wzorzec ulegają ciągłym modyfikacjom uzależnionym od warunków otoczenia. Proces kształtowania oparty jest głównie na wyuczeniu określonego wzorca ruchowego oraz umiejętności dokonywania modyfikacji tego wzorca w uzależnionych od warunków zewnętrznych.

Analizując dyscypliny sportowe pod względem nawyku czuciowo-ruchowego trudno jest jednoznacznie określić, przynależność danej dyscypliny do konkretnego nawyku, gdyż w strukturze technicznej ćwiczeń odnajdziemy zarówno nawyki otwarte jak i zamknięte, lecz proporcje między nimi są różne i tak, jeśli występuję wyraźna przewaga nawyków otwartych mówimy, że dyscyplina cechuje się nawykiem czuciowo-ruchowym otwartym i analogicznie, jeśli występuje wyraźna przewaga nawyków zamkniętych. Takie podejście do sprawy uzmysławia potrzebę dokładnej analizy techniki dyscyplin (pod względem dominujących nawyków) oraz ustawiania proporcji i ważności typów nawyków odgrywających kluczową rolę w osiąganiu jak najlepszego wyniku sportowego. Ustalenie dominującego typu nawyku oraz proporcji między nawykami wpływa na rolę trenera, w procesie treningowym 

Zdobywanie, doskonalenie oraz utrwalanie nowych czynności ruchowych jest procesem ciągłym, w którym można zauważy pewną prawidłowość w pojawianiu się zmian będących wynikiem opanowywania czynności ruchwych. Proces ten można podzilić na trzy podstawowe fazy przebiegu uczenia się i nauczania ruchu (wg. K.Meinel):

Koordynacji ogólnej – rozpoczynająca się od wybrażenia ruchu do jego wstępnego opanowania w tzw „zarysie”, czyli opanowywany ruch charakteryzuje się brakiem płynności, harmonii oraz „kanciastym przebiegiem”. W trakcie tego etapu zasadniczą metodą nauczania jest metoda syntetyczna umożliwiająca wyrobienie zmysłu kinestetycznego, a dzięki niemu szybsze opanowanie nauczanego ruchu. 

Koordynacji precyzyjnej – polegającej na poprawieniu, doskonaleniu uczonego ruchu – aż do pełnego jego opanowania. Uczony ruch jstaje się płynny, skoordynowany – niewymagający dużych nakładów sił jak i obciążenia układu nerwowego w jego synchronizacji. Główną metodą używaną podczas uczenia ruchu w tej fazie to metoda mieszana (syntetyczno analityczna), gdzie część analityczna przeidziana jest głównie do poprawy błędów powstałych w fazie pierwszej. 

Adaptacji i stabilizacji – podczas której nauczana czynność staje się nawykiem mogącym w precyzyjny sposób łączyć się z różnego typu przejawami zachowania motorycznego. Po osiągnięciu tej fazy ruch staje się ergonomiczny, płynny oraz posiada dużą odporność na zakłócenia zewnętrzne. Trenujący posiada pełną możliwość jego dostosowania do warunków zewnętrzynch przy zachowaniu pełnej płynności. 

Osiągnięcie fazy stabilizacji i adaptacji w nauczanych ruchach jest celem każdego treningu technicznego, ponieważ osiągając poziom nawyku stają się ruchami wywołującymi najmniejsze obciążenie układu nerwowego koordynującego poszczególne mięśnie oraz wymagają najmniejszego nakładu energii dzięki czemu możliwe jest ich wielokrotne powtarzanie bez zmniejszenia ich precyzji. 

Zmniejszenie obciążeń ukłądu nerwowego oraz układu ruchowego wraz z postępującym procesem nauczania aż do osiągnięcia fazy nawyku umożliwia proporcjonalne zwiększanie obciążeń treningowych, dzięki którym zawodnik na jednym treninu jest w stanie wykonać więcej powtórzeń danego elementu w różnych sytacjach zadaniowych a dzięki temu zbliżyć się do sytuacji jaka występuje w walce sportowej. Jest to szczególnie istotne dla tych dyscyplin, w których występuje przewaga nawyków otwartych.

author: Jacek Świat

Comment
0

Leave a reply